Sie befinden sich hier

Inhalt

Historia browaru w Biskupcu

Istniejący do dziś browar w Biskupcu został założony w 1885r. przez Adolfa Dauma. Rok później sprowadził on do Biskupca swego brata Friedricha, z którym od 1887r. prowadzili wspólnie browarowy interes. Rodzina Daumów zamieszkała w budynku wzniesionym w pobliżu browaru, przy ówczesnej ul. Browarnej 10. Od początku istnienia browar był modernizowany, co przyniosło poprawę jakości produkowanego trunku i pozwoliło na ugruntowanie pozycji wśród lokalnych warzelni piwa, których pod koniec XIX wieku funkcjonowało w Biskupcu kilka. W 1887r. browar zarządzany przez Daumów zdobył na wystawie w Królewcu nagrodę za swe produkty. W 1891r. Adolf Daum wycofał się z interesu i odtąd browarem samodzielnie zarządzał Friedrich Daum, rozbudowując w kolejnych latach zakład i otwierając sieć regionalnych przedstawicielstw, m.in. w Szczytnie, Olsztynie, Jezioranach i na terenie powiatu mrągowskiego. Browar produkował w tym okresie piwa dolnej i górnej fermentacji, początkowo głównie ciemne (10 tys. hl. rocznie). Po śmierci Friedricha spadkobiercą browaru został Albert Daum (1908r.), który zgodnie z tradycją rodzinną sprawnie zarządzał przedsiębiorstwem, przeprowadzając kolejne modernizacje. Wymiernym efektem tych działań był zloty medal na wystawie przemysłowej w 1912r. W okresie tym był to już jedyny działający browar w Biskupcu. W 1914r. browar był już nowocześnie wyposażony, posiadł m.in. urządzenia chłodnicze systemu Linde, maszynę do lodu, kompleks wielofunkcyjnych budynków, a teren zakładu oświetlano z wykorzystaniem prądu elektrycznego. Urządzenia napędzała maszyna parowa. Produkcja wynosiła w tym okresie 16 000 hl piwa rocznie. Specjalnością biskupieckiego browaru stało się wówczas piwo słodowe (pasteryzowane słodowo – karmelowe). Właściciel - Albert Daum wyrażał podobno przekonanie, że najlepszym piwem jest pilsner i w produkcji głównie tego gatunku „złotego trunku” celował browar biskupiecki. W browarze warzono trzy rodzaje piwa, sprzedawanego w beczkach i butelkach, tj.: piwo mocne, jasne zwykłe i pełne. Sprzedawano także nadwyżki słodu, produkowanego we własnej słodowni oraz odpady poprodukcyjne, znajdujące nabywców wśród okolicznych rolników (pasza dla zwierząt). Lód na potrzeby browaru pozyskiwano zimą z pobliskiego jeziora Kraksy. W 1920r. zmienił się główny piwowar w browarze, którym został na długie lata Max Pallasch. Zakład stale unowocześniano; w 1925 produkcja wynosiła 20 000. hl piwa rocznie. W okresie tym browar prowadził przedstawicielstwa w: Mrągowie, Jezioranach i Barczewie, regularnie dostarczając piwo także do Reszla. Przedsiębiorstwo dysponowało taborem samochodowym (w 1939r. 10 aut) i specjalnymi platformami, do transportu wykorzystywano także konie. Oprócz piwa rozlewano w fabryce również wodę mineralną i inne napoje bezalkoholowe. W 1931r. w browarze zatrudniano 52 robotników, w kolejnych latach zatrudnienie wzrastało, by na przełomie 1941/42 wynosić 85 pracowników. Po śmierci cenionego mistrza piwowarskiego Max Pallascha, zatrudniono w browarze na jego stanowisku piwowara pochodzącego ze Śląska (inż. Wiecha), który po drugiej wojnie światowej kontynuował karierę zawodową w jednym z największych niemieckich browarów - browarze Schultheiss. W okresie drugiej wojny światowej znaczna cześć produkcji browaru kierowana była na front. W tym czasie w browarze zatrudniano jeńców wojennych (Polacy, Francuzi, Rosjanie), których skoszarowano w obozie przyzakładowym. W 1945r. browar wypuścił na rynek podstawki pod kufle oraz etykiety na butelki. Do 1945r. maksymalna produkcja browaru wynosiła około 45 00 hl piwa rocznie.

Podczas działań wojennych, zimą 1945r. browar uległ uszkodzeniu, zachowało się jednak w większości wyposażenie. Jak pierwszą uruchomiono najmniej zniszczoną słodownię. Od 1950-51r. w browarze rozlewano wody. W tym czasie podjęto decyzje o odbudowie browaru, którą rozpoczęto pięć lat później. Jeszcze przed zakończeniem prac ugotowano pierwsza warkę piwa. Browar w Biskupcu, razem z browarami w Kętrzynie, Olsztynie, Szczytnie i Braniewie, został włączony w struktury Olsztyńskich Zakładów Piwowarskich. W 1962r. przekształcono go w zakład eksperymentalny, oddając do użytku budynek administracyjny oraz laboratorium, gdzie prowadzono doświadczenia ważne dla przemysłu piwowarsko – słodowniczego. W 1970r. przy browarze powstała filia Zakładu Piwa i Słodu Instytutu Przemysłu Fermentacyjnego w Warszawie, przez co browar stał się także placówką naukowo – badawcza. Biskupiecka warzelnia nie posiadała własnej butelkowni i dlatego piwo rozlewano w miejscowym „GS-ie” (Gminna Spółdzielnia Samopomoc Chłopska). Do początku lat 80-tych XXw. w browarze produkowano maksymalnie 75 000 hl piwa rocznie, w kolejnych latach notowano spadek, by produkcja ponownie wzrosła w latach 90-tych, co związane było z wprowadzeniem KEG-ów. Browar w Biskupcu dokonał tego jako pierwszy browar w Polsce! Konfekcjonowanie piwa w KEG-ach, tj. specjalnych beczkach, miało tę zaletę, że pozwalało na utrzymanie przez długi okres czasu niskiej temperatury, co gwarantowało wysoką jakoś piwa. W browarze zatrudniano wówczas około 50-60 osób. Przez cały okres powojennej historii browar w Biskupcu rozlewał piwo wyłącznie do beczek, drewnianych, później aluminiowych. W browarze warzono piwa jasne pełne „Kormoran”, „Biskupieckie”, „Warmiak” i „Specjal”. Produkowano także słód. W wodę browar zaopatrywał się z własnych studni głębinowych. W 1991r. powołano spółkę Skarbu Państwa Browar Warmińsko – Mazurskie, która w następnym roku została sprywatyzowana. W browarze zamontowano nowoczesne urządzenia do półautomatycznego napełniania beczek. Z sukcesem warzono piwo metodami tradycyjnymi, co przynosiło uznanie u konsumentów, nawet w odległej Warszawie, gdzie kawiarnia „Świtezianka” uruchomiła firmowy ogródek piwny biskupieckiego browaru. W 1995r. trzy zakłady należące do Browarów Warmińsko-Mazurskich (Olsztyn, Szczytno i Biskupiec) zaczęły występować pod wspólną nazwą „JURAND”. Łącznie produkowały osiem gatunków piw. Podobnie, jak browar olsztyński, także zakład w Biskupcu został przejęty przez firmę „Drinks and Food Polska” (1997r.). W tym czasie browar produkował już tylko 10 000 hl piwa rocznie. 31 maja 1998r. browar zamknięto, a urządzenia do napełniania KEG-ów przewieziono do browaru w Olsztynie.

W 2003r. na podstawie decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków browar w Biskupcu wraz z zachowanym historycznym wyposażeniem został wpisany do rejestru zabytków. Zachowały się wówczas: dwupoziomowa, siatkowa suszarnia słodu, drewniane silosy na słód, betonowe, silosy na jęczmień, namaczalniki do jęczmienia, kotły zacierne, kadź warzelana, fragment filtra zaciernego, kotły parowe, kadzie fermentacyjne, miedziana taca chłodnicza, a także ujęcia wody. Browar z wyposażeniem stanowi unikat nie tylko na skalę regionu, ale także Polski i Europy. Niestety miedziana taca chłodnicza, będąca jednym z wyznaczników tych wartości, jednak z ostatnich w Polsce, została w ostatnich latach skradziona. Zapewne skończyła na skupie złomu. Złodzieja nie ujęto. Browar obecnie pozostaje nieużytkowany i wystawiony na sprzedaż przez właściciela.

Kontextspalte

Znak firmowy - logo (po 1945r.)
Zastrzeżony znak firmowy sprzed 1945r.
Nieistniejący już dziś dom właścicieli browaru
Reklama z okresu międzywojennego
Browar w Biskupcu
Słodownia z charakterystycznym kominem
Betonowe silosy na jęczmień
Drewniane silosy na słód
Kadzie fermentacyjne
Kotłownia
Miedziana taca chłodnicza
Była sobie taca... (miejsce po skradzionej miedzianej tacy chłodniczej)
Warzelnia i pozostałości filtra
Wnetrze suszarni słodu
Wnętrze leżakowni
Zamaczalniki do jęczmienia