Sie befinden sich hier

Inhalt

Historia browaru w Braniewie

Browar w Braniewie, zlokalizowany przy dzisiejszej ul. Morskiej (dawnej Parkowej), został założony w 1854r. przez kupca Karola de Roy. W 1871r., po wcześniejszym przejęciu browaru od kolejnego właściciela - Carla Mückenbergera, przekształcono zakład w spółkę akcyjną. W browarze warzono nowoczesne wówczas piwa dolnej fermentacji w stylu bawarskim. W okresie 1890 -1893 wyprodukowano 35 000 – 40 000 hl piwa rocznie, osiągając w kolejnych latach 50 000 hl. Nastawiono się wówczas głównie na produkcję piw górnej fermentacji. Mimo to browar przynosił zyski, a akcjonariuszom wypłacano dywidendę.

W 1898r. dyrektorem browaru był F. Neumeister, głównym piwowarem Edward Eichhorn, natomiast za słód odpowiadał Emil Rausch. W latach 1903 – 1908 w browarze produkowano od ok. 56 000 do ok. 75 000 hl piw, zarówno górnej, jak i dolnej fermentacji, które rozlewano do beczek i butelek. Jako specjalność browaru oferowano w tym okresie pilznery i piwo pszeniczne. Kapitał spółki wynosił 800 000, w obiegu pozostawało 1600 akcji spółki. Przed pierwsza wojną światową browar został bardzo nowocześnie wyposażony (urządzenia chłodnicze systemu Linde, maszyna do lodu, oświetlenie elektryczne) i rozbudowany. Urządzenia browaru poruszała maszyna parowa. Otwierano składy i przedstawicielstwa m.in. w Królewcu i Świętej Siekierce (ob. Mamonowo w Obwodzie Kaliningradzkim). Produkcja systematycznie wzrastała. Nowym mistrzem piwowarskim był w trym okresie Otto Gotschalk. Specjalnością browaru, obok pilznera, stał się wówczas także koźlak. Znak firmowy – logo z charakterystycznymi pierwszymi literami nazwy browaru wpisanymi w trójkąt zastrzeżono w 1915r. Gorsze czasy dla browaru nadeszły po pierwszej wojnie światowej, także z powody zmian, jakie zaszły w obrębie rynku zbytu browaru. W 1920r. browar produkował jednak 75 000 hl piwa. Przy silnej konkurencji na rynku piwowarskim browary szukały sposobu na poprawę sytuacji ekonomicznej. Receptą miało być połączenie kilku największych browarów wschodniopruskiej prowincji. W 1925r., pod przewodnictwem szczecińskiego koncernu browarowego Rückfortha, założono spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością skupiającą browary Królewca (Ponarth, Schőnbusch), Wytruci, Tylży, Kętrzyna i Braniewa, który przyłączył się do grupy w 1927r. Siedzibą spółki został Królewiec. Mimo centralizacji browarom pozostawiono swobodę w działaniu. W ofercie znalazły się: koźlaki, tańsze piwo szynkowe (berlińskie), piwa jasne i ciemne, marcowe, portery, pszeniczne, słodowo – karmelowe (znane pod nazwą Mumme). Prowadzono także rozlew wód stołowych i mineralnych oraz napojów bezalkoholowych (lemoniady itp.) Browar sprzedawał także nadwyżki słodu. W 1939r. dyrektorem braniewskiej warzelni piwa był Hans Kosnick z Braniewa oraz Max Zemke z Królewca, a mistrzem piwowarskim Hermann Kramm, także z Braniewa. Browar był wówczas nowocześnie wyposażony i składał się z kompleksu wielofunkcyjnych budynków typowych dla tego typu zakładu (m.in. słodownia, lodownia, maszynownia dwoma maszynami parowymi, warzelnia itp.). Na terenie zakładu funkcjonowała także bednarnia oraz fabryka wody mineralnej oraz na własne potrzeby. Zakład dysponował samochodami do transportu piwa, choć rozwożono je do klientów także z wykorzystaniem koni (browar miał ich wówczas 14). We wcześniejszym okresie piwa transportowano także droga wodną. W okresie drugiej wojny światowej produkcja browaru wynosiła 50 000 hl piwa ocznie. Największym akcjonariuszem spółki pozostawał szczeciński Koncern Ruckforth. Kapitał akcyjny wynosił 600 000 (400 akcje po 100 marek i 1000 po 200 marek). Browar zatrudniał 110 pracowników, z których część mieszkała w należącym do browaru budynku mieszkalnym przy ul. Ogrodowej 22. W browarze kontynuowano produkcję do końca 1944r.

Na skutek działań wojennych browar uległ poważnym zniszczeniom, zabudowania zbombardowano i spalono. Po 1945r. browar w Braniewie podlegał pod browar w Elblągu (Zakłady Piwowarsko – Słodownicze w Elblągu). Początkowo w zakładzie prowadzono rozlewnię piwa. W 1959r. Ministerstwo Przemysłu Spożywczego i Skupu zaakceptowało projekt odbudowy browaru, który zakładał modernizację zakładu. Prace trwały w pierwszej połowie lat 60-tych, a w 1965r. rozpoczęto produkcje piwa, która wynosiła wówczas 200 00 0hl piwa rocznie. W kolejnych latach, na mocy decyzji Zjednoczenia Przemysłu Piwowarskiego, browar wszedł w skład Olsztyńskich Zakładów Piwowarskich (razem z browarami w Kętrzynie, Olsztynie i Szczytnie i Biskupcu). Stan prawny przedsiębiorstwa nie uległ zmianie do 1991r., kiedy to utworzono spółkę joint-venture Elbrewery Company Ltd., która przejęła browar i poddała go modernizacji i rozbudowie (grupę Elbrewery tworzył browary w Elblągu, Braniewie i Gdańsku). W nowej spółce większościowe udział posiadali Australijczycy. Prace prowadzono wg projektów specjalistycznej, duńskiej firmy konsultingowej, zakładającej unowocześnienie zakładu. Browar wyposażono w nowoczesne urządzenia technologiczne o światowym wówczas standardzie, w tym: stację propagacji drożdży, co umożliwiło wykorzystanie do produkcji piwa najlepszych szczepów, zautomatyzowano warzelnię oraz linię filtracji piwa, zamontowano tankofermentory, wyposażono browar w tanki pośredniczące, zamontowano linię do automatycznego mycia i sterylizacji kegów oraz napełniania ich piwem. Zamontowano także automatyczną linię do rozlewu piw do butelek o wydajności 34 000 butelek na godzinę. Po uroczystym otwarciu w 1993r. był to jeden z najnowocześniejszych wówczas browarów w Polsce, którego zdolności produkcyjne sięgały 6000 000 l piwa rocznie. W browarze warzono m.in. piwa jasne pełne, w tym bardzo popularne „EB Specjal Pils”, a także piwa mocne, porter i bezalkoholoowe. W 1998r. browar mógł wyprodukować 1000 000 hl piwa., kierownikiem warzelni był wówczas Daniel Krajniak. W 2001r. Grupa Żywiec będąca właścicielem browaru (wcześniej doszło do fuzji Żywca i EB) podjęła decyzję o zakończeniu produkcji w braniewskim browarze. W 2003r. podpisano list intencyjny z firmą Dr Witt w sprawie zbycia nieruchomości i uruchomienia zakładu produkującego soki. Inwestycja nie doszła do skutku. W 2006r. podjęto kolejną próbę ożywienia browaru. Powstała spółka Browar Braniewski, która wznowiła produkcję piwa o „Barkas” oraz nowego „Batory”. Niestety w 2008r. po raz kolejny wstrzymano w browarze produkcję. Dwa lata później pojawił się nowy inwestor (spółka Van Pur), ale i tym razem nie doszło do sfinalizowania transakcji. Dziś w browarze nie produkuje się już piwa.

Kontextspalte

Reklama browaru - okres międzywojenny
Reklama piwa braniewskiego oferowanego mieszkańcom Olsztyna 1904
Reklama 1937r.
Reklama 1940r.
Braniewo, zbiór J.Kubiaka
Jeden z zachowanych budynków browaru