Sie befinden sich hier

Inhalt

Historia browaru w Olsztynie

Browar przy dzisiejszej al. Wojska Polskiego w Olsztynie zostały uruchomiony w 1878r. Parcela, na której został wzniesiony obejmowała wówczas teren sięgający do Jakubowa, m.in. z dzisiejszym stawem parkowym, zwanym jeszcze w okresie międzywojennym Stawem Browarnym. Pierwszym właścicielem i budowniczym browaru był pochodzący z Reszla Rudolf Matern, kolejnym Justus Rarkowski, który w 1886r. odsprzedał zakład spółce „Sommerfeld & Kolberg” z Królewca. Browar był rozbudowywany i modernizowany w latach: 1881, 1886, 1888 i w 1896, kiedy to wzniesiono także budynek administracyjny. Słodownię wybudowano w 1881r.; suszarnię słodu - z charakterystycznym z kominem - dziesięć lat później. Urządzenia browarowe poruszała maszyna parowa. Na przełomie XIX i XX w. funkcjonowało w Olsztynie kilka konkurencyjnych browarów i firm handlujących piwem, jednak browar przy dawnej ul. Dobromiejskiej (później Królewskiej i Adolfa Hitlera) uzyskał dominująca pozycję na lokalnym rynku, zdobywając uznanie konsumentów i fachowców, czego wyrazem były uzyskane wyróżnienia i nagrody. W 1887r. browar przekształcono w spółkę akcyjną z siedzibą w Królewcu, dyrektorem został Julius Matern. Zgodnie z panującymi wówczas trendami browar uruchamiał przedstawicielstwa w: Iławie, Ostródzie, Olsztynku, Dobrym Mieście, Morągu, Barczewie i Miłakowie, gdzie sprzedawano lagera oraz piwa marcowe i exportowe, górnej i dolnej fermentacji. Oprócz piw produkowano także lemoniadę i wodę mineralną oraz prowadzono sprzedaż lodu i odpadów poprodukcyjnych. Produkcja piwa kształtowała się w browarze następująco: 1892r. – 12 000 hl, 1898r. – 19 600 hl, 1903r. – 19 000 hl, 1912r. – 16 000. hl. Dyrektorem był Walter Thilo, a mistrzem piwowarskim Otto Irmler. W 1914r. zakład korzystał z oświetlenia elektrycznego. Po I wojnie światowej narastał kryzys w browarze, choć jeszcze w 1920r. warzono 19 500 hl piwa. Mistrzem piwowarskim i zarazem słodowniczym był w tym okresie John Klehr. W kolejnych latach produkcja spadła do 8 000 hl rocznie (1928r.). W1931r. ogłoszono upadłości zakładu. Ostatnim dyrektorem był Ambrosiuis Kniffky. Gmina miejska Olsztyn uznała jednak, iż jest to ważny dla miasta zakład przemysłowy i dlatego wykupiła go, sprzedając dwa lata później braciom Wilhelmowi i Walterowi Daumom, którzy unowocześnili browar i przekształcili w spółkę z o.o. Daumowie byli znaną w ówczesnych Prusach Wschodnich rodziną trudniącą się od kilku pokoleń fachem piwowarskim. Do nich należały browary w Olsztynie, Biskupcu, Szczytnie, słodownia w Malborku i wiele przedstawicielstw w innych miastach. Pozostawali oni właścicielami olsztyńskiego zakładu do 1945r. Za ich rządów browar nosił nazwę "Leśny Zameczek", co znalazło odzwierciedlenie w znaku firmowym -logo browaru, z charakterystycznym motywem „zameczku” w otoczeniu dwóch świerków. Inne logo przedstawiało postać pijącą z kufla. Browar produkował w tym okresie około 20 - 30 tysięcy hl piwa rocznie.

Browar olsztyński uległ zniszczeniu w czasie drugiej wojny światowej na skutek działań Armii Czerwonej. Zachowała się jednak część wyposażenia (m.in. kocioł parowy, kadzie zacierne, aparaty do mycia butelek, etykieciarki itp.) Jako pierwszy został poddany kapitalnemu remontowi dawny budynek administracyjny (1948r.). Browar funkcjonował wówczas pod nazwą Państwowe Zakłady Fermentacyjne w Olsztynie i pełnił rolę rozlewni piwa i przechowalni moszczy. Kierownikiem rozlewni był wówczas Tadeusz Pociej – Braun.

Browar został przejęty przez na rzecz Skarbu Państwa i oddany pod zarząd Państwowemu Zjednoczeniu Przemysłu Piwowarsko–Słodowniczego. Na przełomie lat czterdziestych i pięćdziesiątych zakład olsztyński podlegał browarowi w Elblągu. Pierwszym powojennym dyrektorem Olsztyńskich Zakładów Piwowarsko-Słodowniczych, skupiającym w kolejnych latach browary w Biskupcu, Kętrzynie Szczytnie i Olsztynie, został Rudolf Bogdani (1950 r.). Budynek administracyjny pełnił funkcję biura browarów, a przez krótki czas mieściło się tu także mieszkanie. W latach 1958 – 1962 produkcyjne zabudowania browaru zostały poddane remontowi oraz gruntownej modernizacji i przebudowie z wykorzystaniem historycznie zachowanych budynków. Części budynku, w której mieściła się warzelnia nadano całkowicie nową formę architektoniczną. Dawną słodownię z suszarnią słodu zaadaptowano na magazyn słodu (poprzez zamontowanie zasieków o pojemności 375 ton) z pomieszczeniami pomocniczymi. Słód sprowadzano z zewnątrz. Uporządkowano także teren browaru poddając rozbiórce kilka obiektów (budynek mieszkalny z szopą na tyłach parceli, magazyny, wiaty, plac węglowy, starą kotłownie). W 1963r. wznowiono produkcję piwa, której wielkość w kolejnych latach kształtowała się następująco: 1965r. – 72 000 hl, 1970r. – 83 000 hl, 1975r – 75 000 hl, 1980r. – 70 000 hl. W 1975r. na terenie browaru wzniesiono rozlewnię piwa butelkowego. W roku 1977 by zwiększyć możliwości produkcyjne olsztyńskiego zakładu zamontowano w nim nową czechosłowacka linię rozlewniczą mogącą rozlać 18 tys. butelek na godzinę. Na początku lat osiemdziesiątych sprowadzano słód z Sierpca, chmiel z Lublina, a drożdże z Warszawy. Piwo olsztyńskie było dobrze oceniane. Na przełomie lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych w browarze zatrudniano 92 osoby.

1 października 1991r. Olsztyńskie Zakłady Piwowarskie przekształcono w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa Browary Warmińsko-Mazurskie. 12 sierpnia 1992r. Ministerstwo Przekształceń Własnościowych sprzedało browar inwestorom prywatnym. Udziałowcami zostali Józef Adelson (53%), Polski Bank Rozwoju (27%) oraz pracownicy.

W 1995r. trzy zakłady należące do Browarów Warmińsko-Mazurskich (Olsztyn, Szczytno i Biskupiec) zaczęły występować pod wspólną nazwą „JURAND”. W 1996r. „Jurand” produkował 8 gatunków piwa: trzy w browarze olsztyńskim: „Jurand Light”, „Premium” i „Specjal”. W 1997r. Józef Adelson odsprzedał swe udziały firmie „Drinks and Food Polska”. W 2002r. działał już tylko browar olsztyński, gdzie rozpoczęto modernizacje na kilku płaszczyznach (w tym wprowadzono strategię: „Pierwszy Polski Browar Specjalności”), czego efektem były zdobywane nagrody za warzone piwa (np. czarny „Dublin”, „Koźlak”). W 2007r. rozpoczęto zwolnienia grupowe, wstrzymano produkcję i zamknięto browar. Wyposażenie zostało zdemontowane i sprzedane. Budynki wraz z parcelą zakupiło Ostródzkie Przedsiębiorstwo Budowlane. Część z nich rozebrano, a na ich miejscu wzniesiono osiedle bloków mieszkalnych nazwane „Browary Park”. Budynek dawnej słodowni zaadaptowano na mieszkania, budynek administracyjny pozostaje częściowo użytkowany i przeznaczony na sprzedaż.

W 2008r. Wojewódzki Konserwator Zabytków wpisał zachowane do dziś budynki browaru do rejestru zabytków.

Kontextspalte

Reklama (Allensteiner Zeitung 1878r.)
Reklama 1903r.
Wielofunkcyjny kompleks zabudowań
Wiercenie studni
Z kominami - suszarnia słodu i kotłownia
lesny Zameczek - d. bud. adm.
lesny Zameczek - d. bud. adm po 1945 roku.
przekroj słodowni i warzelni - 1957r.
d. budynek adm.-mieszk. w zespole browaru
Olsztyn
Rozbiórka zabudowy browaru
Po demontażu opuszczają Olsztyn
Słodownia
Warzelnia
Sklep przyzakładowy "Jurandowe źródełko"

Browar dziś
Browar dziś